Hans Dagelet: “Wat ik maak is dramaturgisch onverantwoord”
Uit: Haarlems Dagblad dd 18-1-2005
“Zou het eigenlijk niet gewoon afgelopen zijn met het toneel? Zuiver toneel wordt door de jonge generatie bijna niet meer gemaakt. Het theater dat ik nu maak is heel associatief, collage-achtig en altijd gebruik ik muziek. Ik voel me eigenlijk meer thuis bij muzikanten dan bij acteurs.” Hans Dagelet is inmiddels zestig jaar en heeft op het toneel alles gedaan: mime, toneel dans, bewegingstheater en muziek. Zijn laatste toneelrol was The Dresser in 1998. Jaren lang was hij actief bij Toneelgroep Centrum en Baal. Ook was hij bij het Nationale Toneel en Onafhankelijk Toneel te zien. Grote faam verwierf zijn voorstelling Céline in 1996. Bij Carver schitterde hij in Het grote hoofd met een hilarische Charlie Chaplin-imitatie. Met Vera Vingerhoeds speelde hij in de jazzband Vijf Slag 1 Wijd. De lijst is eindeloos. De laatste jaren maakt Dagelet zeer eigenzinnige voorstellingen als Frank Lloyd Wright was een goede architect met gitarist Joop van Brakel en tapdanser Peter Kuit en De Hydropaten met zijn vrouw, violiste Esther Apituley. In De Samenzwering/The Conspiracy, dat eind deze maand in première gaat, werkt hij samen met videokunstenaar Jan Boiten en de meeste gespeelde levende Nederlandse componist van dit moment, Jacob ter Veldhuis. Nanine Linning maakte de choreografie. De voorstelling is een echt gesammtkunstwerk, waarin projecties, muziek, dans en beweging een hecht geheel vormen. Dagelet staat achter een doorzichtig scherm waarop hij geprojecteerd wordt. Op het achtertoneel zijn ook beelden te zien, waardoor Dagelet soms in tienvoud tot je komt. De bewegingen op toneel blijven echter altijd duidelijk herkenbaar. De soms extatische muziek, variërend van klassiekerig, tot zwaar funky en het bombardement van beelden en bewegingen vormen als het ware een muzikaal tableau dat voortdurend beweegt. Dagelet is onderdeel van het totaal. “Zo is de voorstelling ook tot stand gekomen”, aldus Dagelet. “Jan Boiten en Jacob ter Veldhuis ontwikkelden muziek en beelden, maar wilden menselijke beweging toevoegen. Jacob heeft toen Nanine Linning van Scapino gevraagd en die zag een rol weggelegd voor een oudere danser die ook acteert. Het past geheel in mijn straatje. Mijn voorstellingen gaan altijd over eenlingen. Ook hier zie je iemand die nauwelijks controle over zich zelf lijkt te hebben. Zijn handelen wordt bepaald door wat er om hem heen gebeurt.” De muzikale beeldtaal van Dagelet laat zich met niets vergelijken. “Wat ik maak is dramaturgisch onverantwoord. Naturalisme of psychologie in het theater interesseren me niet, theater is voor mij een verdichting van de werkelijkheid. Tegen die werkelijkheid kunnen we toch niet op. Vandaar de stilering en het fysieke. Muziek is de overtreffende trap van taal.” Dagelet is nog steeds geïnteresseerd in nieuwe vormen en mogelijkheden. “Dankzij danser Jaap Flier zag ik Grond van Boukje Schweigman dat ik een prachtige, beeldende zintuiglijke ervaring vond. We hebben inmiddels plannen om samen een productie te gaan maken. Mijn impresario polste me onlangs voor de rol van George in Who’s fraid of Virgina Woolf. Een droom voor een acteur, maar ik aarzel. Ik ben nu eenmaal meer met muziek bezig.” Het blijkt ook Dagelets biotoop te zijn. Zijn vrouw speelt viool, de kinderen spelen cello, bas, drums en piano. “Zelf speel ik de laatste tijd ook weer veel meer trompet, vooral omdat ik gevraagd ben door het Rosa-ensemble voor een tournee met muziek van Captain Beefheart. Dat pakte erg goed uit en binnenkort gaan we weer concerten geven. Ook ga ik met Spinvis werken. En ik heb plannen voor een band waarmee we funky cross-over gaan maken, van Bartok tot hiphop.” Zestig jaar oud, zeer actief, veel gevraagd en altijd bezig met iets nieuws. Dat is mooi oud worden. Dagelet lachend: “Ik moet wel, ik heb niets voor mijn pensioen geregeld.”
-